Građani Švedske danas izlaze na parlamentarne izbore koji bi mogli da odluče da li će zemlju i dalje voditi dosadašnji desno orijentisani blok, uz moguć prvi ulazak krajnje desnih Švedskih demokrata u vladu, ili će vlast preuzeti savez stranaka levog centra predvođen Socijaldemokratama i njihovom liderkom Magdalenom Anderson. Ankete ukazuju na veoma tesnu trku dva politička bloka.

Biračka mesta otvorena su od 8 do 20 časova po lokalnom vremenu, a Šveđani istovremeno glasaju i na regionalnim i lokalnim izborima.

Na desnici su vladajući Umereni, Demohrišćani i Liberali, uz Švedske demokrate, koji su od 2022. godine podržavali vladu premijera Ulfa Kristersona, ali nisu bili njen deo. Kristerson sada želi da ih uvede direktno u vladu, prenosi Gardijan.

Levi blok predvode Socijaldemokrate Magdalene Anderson, uz Levicu i Zelene, dok bi Centristička partija mogla da bude njihov dodatni partner u formiranju većine.

Istraživanja javnog mnjenja ukazuju na veoma tesnu trku. Prema istraživanjima agencija Ipsos, Demoskop i Indikator Opinion, četiri stranke levog bloka imaju između 49,3 i 50,8 odsto podrške, dok vladajući blok i Švedske demokrate imaju između 47,6 i 49 odsto, prema anketama švedskog javnog servisa i listova Aftonbladet i Dagens Nyheter.

Prema jednom istraživanju Dagens Nyhetera i Ipsosa, razlika između dva bloka iznosi svega 0,3 procentna poena, navodi Gardijan.

Prema poslednjim anketama, ukoliko rezultati ostanu približni projekcijama, levom bloku pripalo bi 175 poslaničkih mesta, a desnom 174, što bi otvorilo prostor za složene pregovore nakon izbora.

Posebnu težinu na izborima ima položaj Švedskih demokrata, stranke koja ima korene u neonacističkom pokretu i koja je od političkog autsajdera postala najjača snaga na desnici.

Ta stranka već značajno utiče na državnu politiku, naročito u oblastima migracija i borbe protiv kriminala, a njen eventualni ulazak u vladu predstavljao bi presedan.

Migracija jedno od ključnih pitanja izbora

Švedska je nakon migrantske krize 2015. godine značajno pooštrila politiku prema azilu, boravištu i državljanstvu, a Švedske demokrate traže dodatno ograničavanje useljavanja.

Među najvažnijim temama su i kriminal i bezbednost, posebno obračun sa organizovanim kriminalnim grupama i oružanim nasiljem.

Desnica insistira na strožim kaznama i većim policijskim ovlašćenjima, dok levica naglasak stavlja na obrazovanje i socijalne službe.

Birači odlučuju i o ekonomskim pitanjima, troškovima života, porezima, socijalnoj zaštiti i zdravstvenom sistemu.

Dok desni blok zagovara smanjenje poreza i podsticaje za zapošljavanje, levičarske stranke obećavaju veća ulaganja u zdravstvo, školstvo i javne usluge.

Spoljna politika takođe je među važnim pitanjima.

Ruska invazija na Ukrajinu dovela je do istorijskog zaokreta u švedskoj bezbednosnoj politici i članstva zemlje u NATO-u 2024. godine.

U švedskoj politici postoji široka saglasnost o nastavku podrške Ukrajini, dok se rasprava uglavnom vodi o visini izdvajanja i ulozi Evrope u jačanju sopstvene odbrane.

Švedski politički sistem tradicionalno počiva na koalicijama, kompromisima i manjinskim vladama, pa pobeda jednog bloka ne mora automatski da znači i formiranje stabilne vlade.

Zbog toga bi rezultat manjih stranaka mogao da bude presudan za sastavljanje nove vladajuće većine.

E.M.