Kod spomen-ploče posvećene žrtvama holokausta etnolog Ana Seke održala je kratko predavanje o istoriji jevrejske zajednice u Malom Iđošu i njenoj deportaciji tokom Drugog svetskog rata.

U jevrejskom groblju predstavnici istorijskih crkava i prisutni građani zajedno su se pomolili za žrtve holokausta. Molitvu su predvodili katolički sveštenik Tibor Žunji iz Srbobrana, zatim evangelistička sveštenica Marta Dolinski, reformatski sveštenik Atila Oros, kao i Robert Kovač, šef kancelarije Jevrejske opštine Subotica, prenosi Panon RTV.

– Ovaj ogroman gubitak, progon Jevreja tokom Drugog svetskog rata, doveo je do toga da je ovo mesto ostalo bez mnogih vrednih ljudi. Danas ih se sećamo, jer je čuvanje uspomene dužnost živih. To je bolan zadatak, ali ga obavljamo kako se ovakvi zločini više nikada ne bi ponovili – ni nama, ni bilo kome drugom, nigde u svetu – rekao je Robert Kovač.

Program se potom nastavio u sali biblioteke, gde je održan zajednički skup posvećen uspomeni na deportovane Jevreje.

Govoreći o životu jevrejske zajednice, etnolog Ana Seke podsetila je da je 1944. godine u Malom Iđošu živelo 145 Jevreja.

– Prekinuta je tradicija duga više od jednog i po veka. Prvi Jevrejin doselio se ovde 1787. godine, a potom su pristizale i druge porodice. Uglavnom su bili trgovci i ovde su stvorili svoj dom. Nestali su – ne samo iz Malog Iđoša, već gotovo i iz čitavog ovog kraja. Posle rata vratilo se samo dvoje – istakla je Ana Seke.

Na skupu je bilo reči o radu Jevrejske opštine u Malom Iđošu, svakodnevnom životu njenih članova, njihovom nasleđu i mudrostima, a predstavljena su i sačuvana dokumenta koja svedoče o njihovom životu.

Istaknuto je i da su lokalna samouprava i mesna zajednica uredile jevrejsko groblje, koje je decenijama bilo zapušteno.

– Godine 2002. izgrađen je zid oko groblja, a potom je, zahvaljujući zalaganju Gabora Viraga, oko 2008. obnovljena spomen-ploča. Godinu dana kasnije započeto je uređenje prostora, nakon čega je groblje prešlo u vlasništvo Jevrejske opštine Subotica – rekao je zamenik predsednika Opštine Mali Iđoš Ištvan Šandor.

Ana Seke je podsetila i da je krajem devedesetih godina fotografisala nadgrobne spomenike na jevrejskom groblju. Od uvećanih fotografija kasnije je priređena izložba, a tom prilikom govorila je i o zanimljivim detaljima iz života Jevreja u Malom Iđošu, kao i o njihovim odnosima sa većinskim mađarskim stanovništvom.

E.M.